ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΩΝ
http://www.ntua.gr/SYS

 

Προγραμματικές Αρχές της Συσπείρωσης Πανεπιστημιακών

Δεκέμβριος 2002

 
 
 

1. Η πρόσφατη απεργία του κλάδου και τα νέα δεδομένα

 

Ζήσαμε ως πανεπιστημιακοί μια μεγάλη και δύσκολη κινητοποίηση, μια κινητοποίηση που αναλάβαμε μαχητικά και συντεταγμένα υπό την ώριμη και αποτελεσματική καθοδήγηση του συνδικαλιστικού μας οργάνου, μια κινητοποίηση που σημάδεψε την πορεία των αγώνων για την υπεράσπιση του δημόσιου και ακαδημαϊκού χαρακτήρα του Ελληνικού πανεπιστήμιου. Το μέλλον του Ελληνικού πανεπιστημίου δεν μπορεί παρά να εξαρτάται πλέον από την εξέλιξη, τη δυναμική και τις προοπτικές τούτης της κινητοποίησης, δεν μπορεί παρά να εξαρτάται πλέον από τους στόχους που θα θέσει και τη δράση που θα αναλάβει η νέα συλλογικότητα που ανέδειξε τούτη η κινητοποίηση. Οφείλουμε να επισημάνουμε, ωστόσο, πως ο αγώνας μας ουσιαστικά δεν συναντήθηκε με τις φοιτητικές δυνάμεις που εκφράζουν αντίστοιχα αιτήματα. Το έλλειμμα αυτό οφείλει να απασχολήσει σοβαρά όχι μόνο εμάς, αλλά και τις δυνάμεις αυτές.

Η κινητοποίησή μας στέφθηκε από μερική επιτυχία ενώ ολοκληρώθηκε προσωρινά με ένα συμβιβασμό που δεν θίγει κατά κανένα τρόπο την αξιοπρέπεια του κλάδου αλλά, αντίθετα, τον διατηρεί σε πλήρη ετοιμότητα απέναντι στις νέες κινητοποιήσεις που θα απαιτηθούν. Τα αιτήματά μας για αξιοπρεπείς συντάξεις και μισθούς άξιους του λειτουργήματος που επιτελούμε αναγνωρίστηκαν από όλους ως δίκαια και η Κυβέρνηση υποχώρησε, αρχίζοντας επισήμως θεσμικό διάλογο με τους εκπροσώπους του κλάδου με αντικείμενο την ουσιαστική ικανοποίηση των αιτημάτων μας. Συγχρόνως έγινε σε όλους φανερό πως τα αιτήματά μας δεν ήταν κατά κανένα τρόπο συντεχνιακά, καιροσκοπικά ή ιδιοτελή αλλά αποσκοπούσαν στη σταθεροποίηση ενός από τα βάθρα που εδράζουν τον δημόσιο, ακριβώς, χαρακτήρα του πανεπιστημίου. Προφανώς τίποτε δεν θα κερδηθεί οριστικά αν μας λείψει η συνεχής εγρήγορση και αν δεν παραμείνουμε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε με αυτοπεποίθηση τις νέες προκλήσεις που δεν θα λείψουν να εμφανιστούν.

Η νέα συλλογικότητα που ανέδειξαν οι κινητοποιήσεις των πανεπιστημιακών έχει τη δυνατότητα, αλλά και το καθήκον, όχι μόνον να διεκδικήσει τα δικά της συγκεκριμένα αιτήματα, αλλά και να σταθεί κριτικά, με βάση την άμεση εμπειρία της και μετά λόγου γνώσεως, απέναντι σε όλα όσα διέρχεται σήμερα το Ελληνικό πανεπιστήμιο. Έχει τη δυνατότητα, αλλά και το καθήκον, να επισημάνει τους τρόπους και τους μηχανισμούς που υπονομεύουν τον δημόσιο και ακαδημαϊκό χαρακτήρα του και να αντισταθεί, σε στενή συνεργασία με τις φοιτητικές δυνάμεις, αλλά και τις άλλες θιγόμενες δυνάμεις τόσο του πανεπιστημίου όσο και της Ελληνικής κοινωνίας γενικά, στις διαδικασίες της συνολικής του αποδιάρθρωσης. Η νέα αυτή συλλογικότητα καλείται να αντιμετωπίσει το "νέο" πανεπιστήμιο που διαμορφώνεται σήμερα, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, το πανεπιστήμιο του νεοφιλελευθερισμού.
 
 
 

 

2. Το πανεπιστήμιο του νεοφιλελευθερισμού

 

Το πανεπιστήμιο του νεοφιλελευθερισμού προδιαγράφεται ως πανεπιστήμιο που κοστίζει ελάχιστα στο δημόσιο, ως πανεπιστήμιο που παράγει, όχι επιστήμονες, αλλά ευέλικτους απασχολήσιμους με μόνη επιστημονική "περιουσία" το πλήρως εξατομικευμένο βιογραφικό τους, ως πανεπιστήμιο που υπηρετεί ευθέως τις ανάγκες της αγοράς, αλλά και που "εξορθολογίζει", στο μέτρο που του αναλογεί, τους όρους με τους οποίους κινείται η τελευταία. Το έργο που επιτελείται στο πανεπιστήμιο μπορεί να θεωρείται πλέον επισήμως «προσφορά υπηρεσιών» και να υπόκειται στους διακανονισμούς του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ) μέσω της εδικής συνθήκης GATS (General Agreement on Trade in Services), όπου η έμφαση δίδεται στην 'κατάρτιση' και την πιστοποίησή της μέσω «πιστωτικών μονάδων». Οι αποφάσεις της Μπολώνιας και των συνόδων που ακολούθησαν συναφώς περιγράφουν επακριβώς, αν και σε αδρές γραμμές, το πανεπιστημιακό πρότυπο που απορρέει από εκεί. Οι αρχές του κλασικού πανεπιστημίου που όριζε η UNESCO τείνουν να αποτελέσουν οριστικά παρελθόν.
 
 
 
 

3. Οι μοχλοί που προωθούν το πανεπιστήμιο του νεοφιλελευθερισμού

 

Διάσπαση των σπουδών και υποβάθμιση των πτυχίων

Η "ανατωτοποίηση" των ΤΕΙ, υπό τους πολύ συγκεκριμένους όρους με τους οποίους επιβλήθηκε, ασκεί μεγάλη πίεση στα τμήματα των ΑΕΙ προς την κατεύθυνση της ενιαίας υποβάθμισης όλων των παρεχομένων πτυχίων σύμφωνα με όσα υποδεικνύει η απόφαση της Μπολώνιας: τριετείς βασικές πανεπιστημιακές σπουδές που δεν θα παράγουν επαρκείς επιστήμονες αλλά ευέλικτους και πλήρως εξατομικευμένους απασχολήσιμους με εξαιρετικά επισφαλείς, αν όχι ανύπαρκτες, επαγγελματικές αρμοδιότητες και δικαιώματα. Ο ήδη θεσμοθετημένος ενιαίος χαρακτήρας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ισοδυναμεί έτσι με την ενιαία υποβάθμιση ολόκληρης της εκπαίδευσης πανεπιστημιακού επιπέδου. Τα «κέντρα αριστείας» που προωθούνται απλώς θα αποτελέσουν, κι αυτό στην καλύτερη περίπτωση, την εξαίρεση που θα επιβεβαιώνει τον κανόνα.
 
 

Τμήματα χωρίς διακριτό επιστημονικό αντικείμενο

Έχουν ήδη συγκροτηθεί και εξακολουθούν να συγκροτούνται νέα τμήματα στα ΑΕΙ τα οποία, όπως τεκμηριώνουν ήδη τα ονόματα που φέρουν, παρέχουν στην ουσία πιστοποιητικά εξειδίκευσης, με άμεση, υποτίθεται, ανταλλακτική αξία στην αγορά, και όχι πτυχία που πιστοποιούν την επιστημονική επάρκεια του κατόχου τους σε ένα σαφώς οροθετημένο και επιστημολογικά διακριτό επιστημονικό αντικείμενο. Επιπλέον προωθείται η οργάνωση των σπουδών μέσω ανταλλάξιμων, από πανεπιστημιακό ίδρυμα σε πανεπιστημιακό ίδρυμα, «πιστωτικών» ή, περισσότερο εύηχα, «διδακτικών» μονάδων προκειμένου να παρέχεται η δέουσα "ευελιξία" στην κλίμακα ολόκληρης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τέλος, ιδρύονται νέα πανεπιστήμια ή διασπείρονται τα ήδη υπάρχοντα ανά τους νομούς και τις επαρχίες της χώρας με στόχους αποκλειστικά πελατειακούς και με τρόπους που καμιά σχέση δεν έχουν με την ανάπτυξη και τη διάδοση της επιστημονικής γνώσης.

 

Μεταπτυχιακά "προγράμματα" αντί μεταπτυχιακές σπουδές

Τα χρηματοδοτούμενα από το ΕΠΕΑΚ μεταπτυχιακά "προγράμματα" (σημειώνουμε πως πρόκειται, ακριβώς, για προγράμματα και όχι για σαφώς οργανωμένες σπουδές με στόχο την προετοιμασία για την επιστημονική έρευνα) έχουν εντελώς ανάλογα χαρακτηριστικά, αποσκοπώντας ουσιαστικά στο ίδιο ακριβώς αποτέλεσμα. Επιπλέον, τα δίδακτρα που πολλά από αυτά τα "προγράμματα" έχουν ήδη θεσπίσει προδιαγράφουν με σαφήνεια τον ρητά ιδιωτικό χαρακτήρα που μέλλουν να αποκτήσουν οι σπουδές που θα ακολουθούν τον τριετή κύκλο που προβλέπει η απόφαση της Μπολώνιας. Πιστοποιείται και από αυτήν την πλευρά πως η απεμπλοκή της πολιτείας από τη χρηματοδότηση των πανεπιστημίων και η συνακόλουθη ρητή υποβάθμιση των πτυχίων βρίσκονται όντως επί θύραις. Είναι εν προκειμένω χαρακτηριστικό πως ο φετινός προϋπολογισμός προβλέπει αύξηση, σε αποπληθωρισμένες τιμές, μόλις 3% για την Παιδεία συνολικά, δηλαδή ποσοστό σαφώς χαμηλότερο από την προβλεπόμενη αύξηση του ΑΕΠ.

 

"Αξιολόγηση" σύμφωνα με τα κριτήρια της αγοράς

Οι τρόποι με τους οποίους προωθείται η "αξιολόγηση" των τμημάτων ΑΕΙ και ΤΕΙ δεν αποσκοπούν στον αναγκαίο έλεγχο της επιστημονικής και ακαδημαϊκής τους επάρκειας αλλά στο κατά πόσον τα πτυχία που παρέχουν είναι ή δεν είναι "βιώσιμα" με τα κριτήρια που απορρέουν ευθέως από τα παραπάνω, όπου βάση είναι το 'πλήθος' των σπουδαστών κάθε τμήματος και κάθε ΑΕΙ ή ΤΕΙ. Τα κριτήρια της αγοράς επιβάλλονται έτσι και θεσμικά.

 

"Δια βίου εκπαίδευση" σύμφωνα με τις ανάγκες της αγοράς

Οι τρόποι με τους οποίους προωθείται η "δια βίου" εκπαίδευση δεν αποσκοπούν στο δίκαιο αίτημα του να μπορεί να σπουδάσει ο καθένας σε οποιαδήποτε στάδιο της ηλικίας του αλλά στην "ταχεία" και "αποτελεσματική" απόκτηση δεξιοτήτων που δεν θα μπορούν να καλύπτουν τα πολύ γρήγορα απαξιούμενα πτυχία-πιστοποιητικά εξειδίκευσης.

 

Μόνον κατευθυνόμενη έρευνα

Η υποβάθμιση, μέχρι εξαφανίσεως, της έρευνας στις κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες, αλλά και της βασικής έρευνας συνολικά, υπέρ της λεγόμενης «προσανατολισμένης», δηλαδή της πλήρως κατευθυνόμενης, σε απευθείας συνεργασία με ιδιωτικούς φορείς και υπό όρους σχεδόν πλήρους υπαγωγής σε αυτούς, πιστοποιεί με καθαρότητα πως το πανεπιστήμιο του νεοφιλελευθερισμού δεν ενδιαφέρεται καθόλου για την ανάπτυξη της επιστήμης και της γνώσης προς τελικό όφελος της κοινωνίας συνολικά.

 

Δημόσια χρηματοδότηση των διαδικασιών ιδιωτικοποίησης

Οι τρόποι με τους οποίους χρηματοδοτούνται οι διάφορες "ενέργειες" και "δράσεις" που προωθεί το Υπουργείο Παιδείας έχουν ήδη εγκαταστήσει τους βασικούς μοχλούς όλων των αναγκαίων "αξιολογήσεων" και τείνουν να εθίσουν τους πανεπιστημιακούς στην σιωπηρή αποδοχή όλων των συναφών "κριτηρίων". Το πανεπιστήμιο του νεοφιλελευθερισμού ήδη υπάρχει και είναι ήδη ισχυρό.

 

"Αυτοτέλεια" που θεσμοθετεί την ιδιωτικοποίηση

Όλα τα παραπάνω προβλέπεται να επιβληθούν ολοκληρωμένα μέσω της συνολικής ρύθμισης των οικονομικών των πανεπιστημίων που προδιαγράφουν οι ήδη διατυπωμένες ιδέες για την "οικονομική αυτοτέλειά" τους. Ωστόσο ο δρόμος αυτής της επιβολής δεν είναι στρωμένος με ροδοπέταλα ούτε για εκείνους που την ευαγγελίζονται και την προωθούν συστηματικά. Εκτός των άλλων, είναι βέβαιο πως, τουλάχιστον μετά το 2006, όταν θα έχει ολοκληρωθεί κάθε "πλαίσιο στήριξης", αυτή η "αυτοτέλεια" θα οδηγήσει σε ένα πλήρες οικονομικό, διδακτικό και διοικητικό χάος.

 

Πολιορκία από τα έξω

Εκ παραλλήλου, η λειτουργία του Ανοιχτού Πανεπιστημίου ανεξάρτητα από τους όρους που καθορίζει ο Νόμος-Πλαίσιο και υπό ακαδημαϊκώς αμφίβολο καθεστώς, τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα που μέλλουν να θεσπίσουν διάφοροι ΝΠΔΔ (η Εκκλησία, ο Στρατός κλπ), τα παραρτήματα πανεπιστημίων της αλλοδαπής που εγκαθίστανται και οι ακαδημαϊκώς ανεξέλεγκτες "συνεργασίες" που αυτά συνάπτουν, τα εγκαίνια με τυμπανοκρουσίες του "μεταπτυχιακού" ινστιτούτου ιδιωτικού δικαίου Athens Information Technology ωθούν προς την ίδια ακριβώς κατεύθυνση, δηλαδή την πλήρη υπαγωγή στις "ανάγκες" της αγοράς, και από το εξωτερικό του σημερινού Ελληνικού πανεπιστημίου. Με αυτήν την έννοια, το ακαδημαϊκό και δημόσιο πανεπιστήμιο βρίσκεται σήμερα, όχι μόνο υπό καθεστώς εσωτερικής υπονόμευσης αλλά και υπό εξωτερική πολιορκία.

 

Ελληνικές "ιδιομορφίες" και κυβερνητική πολιτική

Η εικόνα του πανεπιστήμιου του νεοφιλελευθερισμού μπορεί να μην είναι ακόμη ορατή από όλους με την ίδια ένταση. Τα πανεπιστημιακά τμήματα και τα πανεπιστημιακά ιδρύματα της χώρας κινούνται σήμερα με πολλές και διαφορετικές ταχύτητες, με μύριες τοπικές δυσκολίες και άλλες τόσες ιδιομορφίες. Μέσα σε ένα τέτοιο κλίμα, τα άμεσα προβλήματα και η ανάγκη επίλυσής τους μπορεί να κρύβουν αποτελεσματικά τη γενική τάση που τείνει να επιβληθεί και να κυριαρχήσει. Από την άλλη μεριά και παράλληλα, η Ελληνική κυβέρνηση προωθεί τη νεοφιλελεύθερη Ευρωπαϊκή πολιτική για την ανώτατη εκπαίδευση και την επιστημονική έρευνα με τρόπο απολύτως άκριτο, πρόχειρο και αυτοϋπονομευτικό, επιτείνοντας τη σύγχυση, δημιουργώντας εκ του μη όντος πρόσθετα προβλήματα και διαλύοντας καταστάσεις και ακαδημαϊκές πρωτοβουλίες που όφειλαν να ενισχυθούν ή, τουλάχιστον, να διατηρηθούν ως κόρη οφθαλμού. Μολονότι αυτά τα πρόσθετα ζητήματα οφείλουν να αντιμετωπίζονται με τον τρόπο που εκάστοτε τους αρμόζει, οι όροι αυτής της αντιμετώπισης δεν πρέπει να αποκρύπτουν τα στρατηγικά διακυβεύματα που τίθενται σήμερα ενώπιον του Ελληνικού πανεπιστημίου συνολικά.

 

Ένας Νόμος-Πλαίσιο που θα σφραγίσει τα πάντα

Ο νέος Νόμος-Πλαίσιο που ετοιμάζεται καλείται όχι μόνο να "επιλύσει" με τον τρόπο του, δηλαδή να επιτείνει, τέτοια "τρέχοντα" προβλήματα, αλλά και να σφραγίσει θεσμικά και στην ολότητά του το πανεπιστήμιο του νεοφιλελευθερισμού.
 
 
 
 

4. Το πανεπιστήμιο που διεκδικούμε

 

-- Το ακαδημαϊκό και δημόσιο πανεπιστήμιο, υπό διαφορετικές ιστορικές μορφές και διερχόμενο από διαφορετικές φάσεις, άντεξε περίπου χίλια χρόνια. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να πάψει αυτό να υφίσταται, μετατρεπόμενο σε επαγγελματική σχολή, επειδή έτσι θέλει η απόλυτα κοντόθωρη καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση και η συναφής ενιαία μη-σκέψη. Και αυτό όχι για λόγους άκριτης προσκόλλησης σε κάποια παράδοση, αλλά γιατί το ακαδημαϊκό και δημόσιο πανεπιστήμιο εξακολουθεί να είναι κοινωνικά απολύτως απαραίτητο. Κοινωνία χωρίς επιστήμη, χωρίς γνώση και χωρίς κριτική είναι κοινωνία νεκρή. Το ακαδημαϊκό και δημόσιο πανεπιστήμιο είναι ακριβώς ο θεσμός που φιλοξενεί, καλλιεργεί και αναπτύσσει αυτήν την επιστήμη, αυτήν τη γνώση και αυτήν την κριτική.

-- Το ακαδημαϊκό και δημόσιο πανεπιστήμιο προϋποθέτει πανεπιστημιακούς που θα αμείβονται επαρκώς για αυτό που κάνουν, για να μπορούν, ακριβώς, να επιτελούν απρόσκοπτα και δημιουργικά το έργο τους. Το ακαδημαϊκό και δημόσιο πανεπιστήμιο δεν μπορεί να λειτουργήσει με πανεπιστημιακούς δασκάλους που θα χρησιμοποιούν το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου τους, όχι για να βελτιώνουν τη διδασκαλία τους και να προωθούν την έρευνά τους, αλλά για να αναζητούν εναγωνίως "προγράμματα" και να συντάσσουν "προτάσεις" ώστε να επιβιώσει το τμήμα τους και οι ίδιοι να συμπληρώσουν το εισόδημα τους.

-- Το ακαδημαϊκό και δημόσιο πανεπιστήμιο απαιτεί δημόσιους πόρους για να λειτουργήσει. Το σύνθημα 15% για την Παιδεία συνολικά γίνεται, για άλλη μια φορά, απολύτως επίκαιρο.

-- Το ακαδημαϊκό και δημόσιο πανεπιστήμιο απαιτεί ακαδημαϊκά ισότιμους πανεπιστημιακούς που θα κρίνονται συστηματικά για το διδακτικό και ερευνητικό έργο που επιτελούν, τόσο από τους φοιτητές τους όσο και από την εκάστοτε αρμόδια επιστημονική κοινότητα. Πέρα από την καλώς εννοούμενη γόνιμη "ανασφάλεια" που δημιουργεί αυτή η συνεχής κρίση, δεν νοείται καμιά άλλη ανασφάλεια, οικονομική, εργασιακή, πολιτική, ιδεολογική ή άλλη. Κανένας δεν μπορεί να επιτελέσει δημιουργικό διδακτικό και ερευνητικό έργο υπό τη δαμόκλεια σπάθη τέτοιων ανασφαλειών.

-- Το ακαδημαϊκό και δημόσιο πανεπιστήμιο δεν μπορεί να λειτουργήσει με πανεπιστημιακούς πολλαπλών ταχυτήτων, με πανεπιστημιακούς των οποίων η σύνολη ακαδημαϊκή λειτουργία συνιστά πάρεργο, με "εποχιακούς" διδάσκοντες χωρίς δικαιώματα και χωρίς καμιά εξασφάλιση, με τη μαύρη εργασία μεταπτυχιακών φοιτητών, με σχέσεις εργασιακής υποτέλειας. Ο ενιαίος φορέας των πανεπιστημιακών οφείλει να είναι πραγματικά ενιαίος και πραγματικά ακαδημαϊκός, γιατί μόνος ένας τέτοιος φορέας λειτουργεί με δημοκρατία και εξασφαλίζει συλλογικότητα, γιατί μόνον ένας τέτοιος φορέας μπορεί να συστήσει τον χώρο ελευθερίας που αρμόζει στο πανεπιστήμιο και υπήρξε εξαρχής συστατική συνθήκη για την ίδρυση και τη λειτουργία του.

-- Το ακαδημαϊκό και δημόσιο πανεπιστήμιο δεν είναι γυάλινος πύργος. Υπάρχει για να υπηρετεί το καλώς εννοούμενο κοινωνικό συμφέρον και οφείλει, με αυτήν την έννοια, να έχει τα μάτια του στραμμένα στο εξωτερικό του. Αυτό σημαίνει πως η ακαδημαϊκή ελευθερία είναι υποχρεωμένη να συνυφαίνεται σήμερα όλο και πιο στενά με την υπεράσπιση της σχέσης του πανεπιστημίου με τις ανάγκες και τα όνειρα όσων αρνούνται να εξατομικευθούν και να υποταγούν άκριτα στις επιταγές της αγοράς. Αυτή η απαίτηση μπορεί να αποτελέσει βάθρο που θα επιτρέψει να διατυπωθούν επαρκώς οι ακαδημαϊκοί όροι που θα ελέγχουν γόνιμα τις σχέσεις του πανεπιστημίου με το εξωτερικό του. Εφόσον συνάδουν με τέτοιους ακαδημαϊκούς όρους, τίποτε δεν απαγορεύει γενικά και για λόγους αρχής «προσανατολισμένα» ερευνητικά προγράμματα ή εξωτερική χρηματοδότηση. Επιπλέον, η πραγματική δια βίου παιδεία και εκπαίδευση όντως οφείλει να αποτελεί βασικό μέλημα του πανεπιστημίου.

 

 
 
 

5. Με βάση τα παραπάνω, η Συσπείρωση Πανεπιστημιακών:

 

-- Μάχεται για την καθιέρωση αξιοπρεπών μισθών και συντάξεων ώστε να μπορούν οι πανεπιστημιακοί να ασκούν απερίσπαστα και δημιουργικά το λειτούργημά τους, δηλαδή τη διδασκαλία της επιστήμης τους και την επιστημονική έρευνα για την παραγωγή νέας γνώσης και τη διάχυσή της στην εκπαίδευση και στην κοινωνία συνολικά.

-- Μάχεται για την επαρκή και χρηστή δημόσια χρηματοδότηση των πανεπιστημίων και ολόκληρου του εκπαιδευτικού συστήματος.

Η Συσπείρωση Πανεπιστημιακών πιστεύει πως η πολιτεία, από τη μεριά της, δεν μπορεί να αποστεί από την καταστατική της υποχρέωση να στηρίζει με επαρκή χρηματοδότηση τις βασικές λειτουργίες της εκπαίδευσης, προπτυχιακής και μεταπτυχιακής, και την ακαδημαϊκή ελεύθερη έρευνα. Από την άλλη μεριά, η αξιοπιστία των πανεπιστημίων τους επιβάλλει να καταρτίζουν αναπτυξιακούς προϋπολογισμούς που να καλύπτουν τις ανάγκες τους σε προσωπικό, εξοπλισμούς, εγκαταστάσεις, κτίρια και βασικές λειτουργίες, δηλαδή προϋπολογισμούς που να μπορούν να απορροφούν έλλογα και χωρίς σπατάλη τη δημόσια χρηματοδότηση. Στους προϋπολογισμούς αυτούς οφείλουν να εντάσσονται όλοι οι πόροι του εκάστοτε ιδρύματος, οι δημόσιοι, οι ίδιοι (π.χ. οι προερχόμενοι από την ιδιαιτέρα περιουσία του) και εκείνοι που τροφοδοτούν τους Ειδικούς Λογαριασμούς Έρευνας (ΕΛΕ), προκειμένου να μπορούν οι τελευταίοι να αποτελούν μέσο για τη στήριξη γνήσιων ακαδημαϊκών λειτουργιών και όχι εργαλείο ενίσχυσης των ισχυρών επιχειρηματικών ομάδων που έχουν ήδη διαμορφωθεί στο εσωτερικό των πανεπιστημίων ή ευέλικτο χρήμα για την κάλυψη διαφόρων τρεχουσών "αναγκών", ακόμη και πελατειακών σχέσεων. -- Μάχεται για έναν γνησίως ενιαίο και γνησίως ακαδημαϊκό δημοκρατικό φορέα διδασκόντων. Όλες οι θέσεις του Π.Δ. 407 πρέπει, εφόσον κριθούν απαραίτητες από τα αντίστοιχα τμήματα, να μετατραπούν σε οργανικές και να προκηρυχθούν υπό όρους που πρέπει να διευκρινιστούν.

-- Μάχεται για την τακτική, γενναία, αλλά και σύμμετρη αύξηση των οργανικών θέσεων σε κάθε πανεπιστημιακό τμήμα.

-- Μάχεται για την αλλαγή του καθεστώτος που διέπει σήμερα τους μεταπτυχιακούς φοιτητές, μετατρέποντας πολλές φορές τις ακαδημαϊκές σχέσεις σε σχέσεις προσωπικής εξάρτησης και οικονομικής υποτέλειας. Είναι απαραίτητη η χορήγηση επαρκούς αριθμού αξιοπρεπών υποτροφιών ώστε να ελαχιστοποιηθεί το άγχος ως προς την αναζήτηση "προγραμμάτων" και για να μπορούν οι νέοι να μαθαίνουν να ερευνούν απερίσπαστοι.

-- Μάχεται για την κριτική επανεξέταση και τον ριζικό επαναπροσδιορισμό των στόχων, του πλαισίου λειτουργίας και των συνεπειών που έχει επιβάλλει η υλοποίηση των διαφόρων "δράσεων" και "ενεργειών" των "έργων" ΕΠΕΑΕΚ και η ίδρυση Ερευνητικών Πανεπιστημιακών Ινστιτούτων (ΕΠΙ), τα οποία συνιστούν συχνά τον σκληρό πυρήνα της «ιδιωτικής–επιχειρηματικής πρωτοβουλίας» στο εσωτερικό των ΑΕΙ, λειτουργώντας ανταγωνιστικά προς αυτά.

Τα μέλη της Συσπείρωσης Πανεπιστημιακών έχουν πικρή πείρα από τις «πιλοτικού» χαρακτήρα παρεμβάσεις που καθόρισαν και καθορίζουν την «αναμόρφωση των προπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών», τα «προγράμματα μεταπτυχιακών» τύπου ΕΠΕΑΕΚ, όπως και από την ουσιαστική εκχώρηση μεγάλων αναπτυξιακών λειτουργιών, όπως τα δίκτυα και οι βιβλιοθήκες, σε μικρές "έμπειρες" ομάδες που δεν υπόκεινται σε γνήσιο ακαδημαϊκό έλεγχο.
 
 

6. Επίλογος

 
  • Η Συσπείρωση Πανεπιστημιακών δεν θεωρεί πως ο αγώνας της αφορά μόνον το Ελληνικό πανεπιστήμιο.
  • Ακόμη, η Συσπείρωση Πανεπιστημιακών δεν θεωρεί πως ο αγώνας της αφορά μόνον το Ελληνικό πανεπιστήμιο.
  • Σε ολόκληρη την Ευρώπη τείνει σήμερα να κυριαρχήσει ο νεοφιλελεύθερος «χώρος της ανώτατης εκπαίδευσης», ο οποίος, ρητά ή άρρητα, προωθεί την παραγωγή ευέλικτων απασχολήσιμων και γρήγορα αναλώσιμων πτυχιούχων που προβλέπεται να εισέρχονται πλήρως εξατομικευμένοι, μέσω των "διδακτικών μονάδων" που θα έχει συγκεντρώσει ατομικά ο καθένας, δηλαδή ουσιαστικά κονιορτοποιημένοι από άποψη επιστημονικής κατάρτισης, στην αγορά εργασίας. Η παράλληλη συστηματική αμφισβήτηση των επαγγελματικών αρμοδιοτήτων και δικαιωμάτων τους θα τους καθιστά επιπλέον, αν δεν τους έχει καταστήσει ήδη, έρμαιο των διακυμάνσεων της αγοράς.

    Οι ίδιες πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις προωθούν παράλληλα στην κλίμακα ολόκληρης της Ευρώπης τον νεοφιλελεύθερο «ευρωπαϊκό χώρο έρευνας» που τείνει να περιθωριοποιήσει την ανεξάρτητη ακαδημαϊκή έρευνα, ενώ, μέσα από διαδοχικά «Προγράμματα–Πλαίσιο», οι δυνάμεις αυτές στοχεύουν απλώς «να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων», κατασπαταλώντας προς τούτο, και μάλιστα με τρόπους ιδιαίτερα αλυσιτελείς, τεράστιους ευρωπαϊκούς πόρους. Πρόκειται για μια πολιτική η οποία ξεκίνησε από την παροχή κινήτρων προς τους ερευνητές προκειμένου να επιχειρήσουν αυτοί μαζικό «άνοιγμα προς την παραγωγή» και κατέληξε στη χρηματοδότηση ερευνητικών προγραμμάτων που αποβλέπουν αποκλειστικά και μόνο «στην παραγωγή τελικού προϊόντος ή υπηρεσίας».

    Απέναντι σε αυτήν τη συνολική νεοφιλελεύθερη πολιτική για την ανώτατη εκπαίδευση και την επιστημονική έρευνα, έχουν ήδη αρχίσει να εκδιπλώνονται ισχυρές αντιστάσεις στην κλίμακα ολόκληρης της Ευρώπης. Και αυτό σημαίνει πως η Συσπείρωση Πανεπιστημιακών δεν είναι, ούτε από αυτήν την πλευρά, μόνη στον αγώνα της.-

    ---------------------